📢 Webサイト閉鎖と移転のお知らせ
このWebサイトは2026年9月に閉鎖いたします。
新しい記事は移転先で追加しております。(旧サイトでは記事を追加しておりません)

230行目: 230行目:
&= 2 \pi a \left [ - \frac{1}{(r^{2} + a^{2})^{\frac{1}{2}}} \right ]_{R_{1}}^{R_{2}} \\
&= 2 \pi a \left [ - \frac{1}{(r^{2} + a^{2})^{\frac{1}{2}}} \right ]_{R_{1}}^{R_{2}} \\
&= 2 \pi a \left ( \frac{1}{\sqrt{R_{1}^{2} - a^{2}}} - \frac{1}{\sqrt{R_{2}^{2} - a^{2}}} \right )
&= 2 \pi a \left ( \frac{1}{\sqrt{R_{1}^{2} - a^{2}}} - \frac{1}{\sqrt{R_{2}^{2} - a^{2}}} \right )
\end{align}
</math><br>
<br>
(2)<br>
与えられた座標系では、積分領域Dは下図のように半球型になる。<br>
そのため、極座標系<math>(r, \theta, \phi)</math> に座標変換する。<br>
<br>
<math>
\begin{align}
\begin{cases}
x = r \sin \theta \cos \phi \\
y = r \sin \theta \sin \phi \\
z = r \cos \theta
\end{cases} \qquad \left ( 0 \leq r \leq a, \, 0 \leq \theta \leq \frac{\pi}{2}, \, 0 \leq \phi \leq 2 \pi \right )
\end{align}
</math><br>
<br>
また、ヤコビアンは、<math>\frac{\partial (x, y, z)}{\partial (r, \theta, \phi)} = r^{2} \sin \theta</math> となる。<br>
<br>
したがって、求める多重積分は次式となる。<br>
<math>
\begin{align}
& \iint_{D} 2z^{3} (2x^{2} - y^{2}) \, dxdydz \\
&= \iint_{D'} 2r^{3} \cos^{3} \theta (2r^{2} \sin^{2} \theta \cos^{2} \phi - r^{2} \sin^{2} \theta \sin^{2} \phi) \, \left | \frac{\partial (x, y, z)}{\partial (r, \theta, \phi)} \right | dr d \theta d \phi \\
&= 2 \int_{0}^{a} dr \int_{0}^{\pi / 2} d \theta \int_{0}^{2 \pi} r^{7} \sin^{3} \theta \cos^{3} \theta (2 \cos^{2} \phi - \sin^{2} \phi) \, d \phi \\
&= 2 \left ( \int_{0}^{a} r^7 dr \, \right ) \left ( \int_{0}^{\pi/2} \sin^{3} \theta \cos^{3} \theta \, d \theta \right ) \left \{ \int_{0}^{2\pi} (2 \cos^{2} \phi - \sin^{2} \phi) \, d \phi \right \} \\
&= \left ( \int_{0}^{a} r^{7} \, dr \right ) \left \{ \int_{0}^{\pi/2} \sin^{3} \theta (1 - \sin^{2} \theta) \cos \theta \, d \theta \right \} \left \{ \int_{0}^{2 \pi} (3 \cos^{2} \phi - 1) \, d \phi \right \} \\
&= \left ( \int_{0}^{a} r^{7} \, dr \right ) \left \{ \int_{0}^{\pi/2} \cos \theta (\sin^{3} \theta - \sin^{5} \theta) \, d \theta \right \} \left \{ \int_{0}^{2\pi} \left ( \frac{3}{2} \cos 2 \phi + \frac{1}{2} \right ) \, d \phi \right \} \\
&= 2 \left [ \frac{r^{8}}{8} \right ]_{0}^{a} \left [ \frac{\sin^{4} \theta}{4} - \frac{\sin^{6} \theta}{6} \right ]_{0}^{\pi/2} \frac{1}{2} \left [ \frac{3 \sin 2 \phi}{2} + \phi \right ]_{0}^{2\pi} \\
&= \frac{a^{8}}{8} \left ( \frac{1}{4} - \frac{1}{6} \right ) 2 \pi \\
&= \frac{\pi a^{8}}{48}
\end{align}
\end{align}
</math><br>
</math><br>