📢 Webサイト閉鎖と移転のお知らせ
このWebサイトは2026年9月に閉鎖いたします。
新しい記事は移転先で追加しております。(旧サイトでは記事を追加しておりません)

199行目: 199行目:
ここで、<math>\left | \frac{\partial (x_{1}, \cdots, x_{n})}{\partial (\alpha_{1}, \cdots, \alpha_{n})} \right |</math> は、ヤコビアンの絶対値である。<br>
ここで、<math>\left | \frac{\partial (x_{1}, \cdots, x_{n})}{\partial (\alpha_{1}, \cdots, \alpha_{n})} \right |</math> は、ヤコビアンの絶対値である。<br>
すなわち、積分変数を変換したのち、被積分関数にヤコビアンの絶対値を乗算すればよい。<br>
すなわち、積分変数を変換したのち、被積分関数にヤコビアンの絶対値を乗算すればよい。<br>
<br>
例題. 次の重積分を求めよ。
(1) <math>f(x, y) = \frac{a}{(x^{2} + y^{2} + a^{2})^{\frac{3}{2}}}, \qquad D:R_{1}^{2} \leq x^{2} + y^{2} \leq R_{2}^{2}</math>
(2) <math>f(x, y, z) = 2z^{3} (2x^{2} - y^{2}), \qquad D:x^{2} + y^{2} + z^{2} \leq a^{2}, \, z \geq 0</math>
<br>
(1)<br>
与えられた座標系では、積分領域Dは下図左のようにドーナツ型になる。<br>
<br>
まず、極座標系(r, θ)に座標変換する。<br>
<math>
\begin{align}
\begin{cases}
x = r \cos \theta \\
y = r \sin \theta
\end{cases}
\qquad (R_{1} \leq r \leq R_{2}, \, 0 \leq \theta \leq 2 \pi)
\end{align}
</math><br>
<br>
この時、新たな積分領域D'は下図右のようになる。<br>
<br>
<br>
また、ヤコビアンは、<math>\frac{\partial (x,y)}{\partial (r, \theta)} = r</math> となるため、求める多重積分は次式となる。<br>
<math>
\begin{align}
&  \iint_{D} \frac{a}{(x^{2} + y^{2} + a^{2})^{\frac{3}{2}}} \, dxdy \\
&= \iint_{D'} \frac{a}{(r^{2} \cos^{2} \theta + r^{2} \sin^{2} \theta + a^{2})^{\frac{3}{2}}} \left | \frac{\partial (x, y)}{\partial (r, \theta)} \right | \, dr d \theta \\
&= \int_{0}^{2 \pi} \, d \theta \int_{R_{1}}^{R_{2}} \frac{ar}{(r^{2}+a^{2})^{3/2}} \, dr \\
&= 2 \pi a \left [ - \frac{1}{(r^{2} + a^{2})^{\frac{1}{2}}} \right ]_{R_{1}}^{R_{2}} \\
&= 2 \pi a \left ( \frac{1}{\sqrt{R_{1}^{2} - a^{2}}} - \frac{1}{\sqrt{R_{2}^{2} - a^{2}}} \right )
\end{align}
</math><br>
<br><br>
<br><br>


__FORCETOC__
__FORCETOC__
[[カテゴリ:解析学]]
[[カテゴリ:解析学]]